در دل کوههای سربهفلککشیده سهند، جایی نهچندان دور از تبریز، روستایی تاریخی و منحصربهفرد به نام «کندوان» جا خوش کرده است. این روستا یکی از معدود نمونههای معماری صخرهای جهان است که همچنان زندگی در آن جریان دارد. اگر از علاقهمندان به مقاصد خاص و کمتر دیده شده گردشگری هستید، سفر به کندوان میتواند یکی از متفاوتترین تجربیات برای شما باشد.
کندوان، روستایی که با کوه عجین شده است
فهرست سرفصل ها
«کندوان» در استان آذربایجان شرقی، در نزدیکی شهرستان «اسکو» قرار دارد. خانههای این روستا نه با آجر و سیمان، بلکه با دل سنگ ساخته شدهاند. به بیان دقیقتر، این خانهها در دل صخرههای آتشفشانی تراشیده شدهاند و فرم آنها به شکل کندوی عسل است. از همین رو، بسیاری کندوان را «دهکده کندویی ایران» مینامند.
بافت معماری کندوان بسیار جالب توجه است. خانهها در دل تپههای مخروطی شکل کنده شدهاند، طوریکه سقف یک خانه، حیاط خانه بالادستی به حساب میآید. این ساختار طبیعی باعث شده است تا خانهها در زمستان گرم و در تابستان خنک باشند.
تاریخچه روستای کندوان
پیشینه سکونت در منطقه کندوان به دوره پیش از اسلام بازمیگردد. برخی منابع قدمت این روستا را بیش از ۷۰۰ سال تخمین زدهاند. با این حال، نشانههایی از تمدنهایی بسیار قدیمیتر نیز در نزدیکی آن یافت شده است که احتمالاً به دوران اورارتوییها بازمیگردد.
نظریهای وجود دارد که میگوید مردم این روستا در زمان حمله مغولها به مناطق غربی ایران، به دل کوهها پناه بردهاند و این خانههای صخرهای را برای سکونت ایمن ساختهاند. رفتهرفته، این پناهگاههای موقتی به اقامتگاههای دائمی تبدیل شده و ساختار امروزی روستا شکل گرفته است.
زندگی در دل سنگ
آنچه کندوان را از نمونههای مشابه خود در دنیا—مانند «کاپادوکیه» در ترکیه—متمایز میسازد، وجود زندگی فعال در آن است. بسیاری از خانههای کندوان هنوز هم مسکونی هستند و خانوادههایی با سبک زندگی سنتی در آنها زندگی میکنند.
در کندوان خبری از خیابانهای آسفالتشده و سازههای مدرن نیست. کوچههای باریک، پلههای سنگی، و خانههایی که از دل کوه بیرون آمدهاند، حالوهوایی کاملاً بومی به این روستا بخشیدهاند. همین ویژگی باعث شده تا کندوان به یکی از جاذبههای بینظیر گردشگری طبیعی و فرهنگی ایران تبدیل شود.
چرا نام این روستا «کندوان» است؟
دلیل نامگذاری این روستا به «کندوان» ریشه در واژه «کندن» دارد. همانطور که از ظاهر خانهها پیداست، برای ساخت آنها کوه و سنگها را «کندهاند». در زبان ترکی، «کَندَن» یا «کندوان» میتواند به معنای محل کندوکاو یا حفاری شده باشد. بنابراین، نام روستا بازتابی از شکلگیری خانهها در دل صخرهها است.
این معنا نه تنها در مورد خود روستا بلکه درباره یکی از مهمترین مسیرهای ارتباطی شمال به شمالغرب کشور، یعنی تونل معروف «کندوان» نیز صدق میکند.
تونل کندوان؛ شاهکار مهندسی در دل کوه
تونل کندوان یکی از قدیمیترین و مهمترین تونلهای ایران است که در جادهی «کرج-چالوس» قرار دارد. این تونل در دههی ۱۳۱۰ خورشیدی احداث شده و نقش حیاتی در اتصال استان مازندران به تهران و مناطق شمالغربی کشور ایفا کرده است.
دلیل نامگذاری تونل نیز دقیقاً مشابه روستای کندوان است: این تونل نیز در دل کوه کنده شده و به صورت دستی، با امکانات ابتدایی دوران پهلوی اول، ساخته شده است. هرچند روستا و تونل در دو منطقه جغرافیایی جدا قرار دارند، اما نام مشترک آنها بازتابی از تکنیک مشابه شکلگیریشان است.
بهترین زمان برای سفر به کندوان
روستای کندوان در ارتفاعات کوهستانی قرار دارد؛ ازاینرو، آبوهوای آن در بیشتر سال خنک و معتدل است. بهار و تابستان، بهترین فصلها برای بازدید از این روستای دیدنی هستند. در این زمانها، طبیعت اطراف روستا به سبزترین حالت خود میرسد و شرایط آبوهوایی نیز برای پیادهروی و عکاسی بسیار مناسب است.
اگر قصد دارید با هواپیما به تبریز سفر کنید و از آنجا به کندوان بروید، به شما پیشنهاد میکنیم برای صرفهجویی در هزینههای سفر، به دنبال ارزانترین بلیط هواپیما باشید. سامانههای مقایسهای مانند سفرمارکت به شما کمک میکند تا با مقایسه قیمت بلیط هواپیما از بین سایتها مختلف، ارزانترین گزینه را پیدا کنید.
کندوان و گردشگری رو به رشد
طی سالهای اخیر، کندوان توجه گردشگران داخلی و خارجی زیادی را به خود جلب کرده است. این موضوع موجب شده تا امکانات رفاهی و اقامتی بهتدریج در این منطقه توسعه پیدا کند. در حال حاضر، هتلهایی با سبک بومی و اقامتگاههای بومگردی متعددی در کندوان فعالاند.
در کنار خانههای تاریخی، فروشگاههایی کوچک با صنایعدستی محلی، عسل طبیعی، لبنیات کوهستانی و گیاهان دارویی نیز در این روستا وجود دارد. تماشای بانوان روستایی در حال دوختن گلیم یا مردانی که مشغول زنبورداری هستند، تجربهای منحصر به فرد برای گردشگران به شمار میرود.
اگر از شهر تهران راهی سفر به تبریز شدهاید، یکی از گزینههای سریع و راحت برای برگشت، تهیه بلیط هواپیما تبریز تهران است. این مسیر هوایی معمولاً در زمانهای اوج سفر، بهصورت روزانه انجام میشود و امکان برگشت سریع را فراهم میکند.
نکاتی برای بازدید از کندوان
برای بازید از روستای کندوان به نکات زیر توجه کنید:
- بهتر است کفش راحت و مناسب پیادهروی به همراه داشته باشید. مسیرهای سنگی روستا برای افرادی که کفش پاشنهدار یا صندل پوشیدهاند، مناسب نیست.
- اگر در فصل سرد سال به کندوان سفر میکنید، لباس گرم و تجهیزات زمستانی فراموش نشود. سرمای این منطقه میتواند غافلگیرکننده باشد.
- استفاده از دوربین عکاسی حرفهای در این سفر توصیه میشود. چشماندازهای کندوان واقعاً دیدنیاند و فرصتهای بینظیری برای ثبت لحظات فراهم میکنند.
سخن پایانی
کندوان، بیش از آنکه یک روستا باشد، اثری زنده از تاریخ، معماری و تعامل انسان با طبیعت است. خانههایی که با دست در دل سنگ کنده شدهاند، مردمانی مهماننواز، و فضایی آرام و بکر، همهی آن چیزی است که یک سفر خاطرهانگیز نیاز دارد. اگر به دنبال تجربهای متفاوت هستید، دیدار از کندوان را از دست ندهید.